اهداف و شرح وضایف دگرسنجی:

پیشینه آلتمتریک

 آلتمتریک  در سال 2011 توسط Euan Adie، محقق سابق فوق دکتری در دانشگاه ادینبورگ تأسیس شد. ادی به یافتن راهی بهتر برای اندازه‌گیری تأثیر تحقیقات علمی، فراتر از معیارهای سنتی مانند تعداد استناد، علاقه داشت. او تشخیص داد که توجه آنلاین می‌تواند یک شاخص ارزشمند از تأثیر اجتماعی گسترده‌تر تحقیق باشد، و تصمیم گرفت ابزاری ایجاد کند که بتواند این توجه را جلب کند.

نسخه اولیه آلتمتریک  بر اساس یک مفهوم ساده بود. ردیابی تعداد دفعاتی که یک مقاله تحقیقاتی در توییتر ذکر شده است. ادی متوجه شد که توییتر منبع غنی توجه آنلاین برای تحقیقات علمی است و با ردیابی اشاره‌های توییتر، می‌تواند دید پویاتر و به‌روزتری از تأثیر تحقیقات ارائه دهد.

با افزایش محبوبیت آلتمتریک ، ادی و تیمش شروع به گسترش دامنه منابعی کردند که ردیابی می‌کردند، از جمله رسانه‌های خبری اصلی، وبلاگ‌ها و مدیران مرجع آنلاین بودند. آلتمتریک همچنین با در نظر گرفتن عواملی مانند منبع ذکر، فراوانی ذکر و نوع محتوای مرتبط با ذکر، الگوریتم پیچیده تری را برای محاسبه امتیازات ایجاد کرد.

آلتمتریکس مخفف Alternative Metrics اسـت و در لغت بـه معنـاي مقيـاس هـاي جـايگزين می باشد. هـدف از آلتمتريكس معرفی شاخصی جدید برای اندازه گيري اثرگذاری آثار علمی در محیط شبکه های اجتماعی می باشد. اين روش تکمیل کننده سایر روش های متعارف سنجش تأثیر آثار علمی است. در این روش داده‌ های حاصل از استفاده از آثار علمی در محیط شبکه های اجتماعی به کمک ابزارهایي گرد آوری و تجزیه و تحلیل می‌شود. مزیت عمده این روش، سنجش تأثیر انواع آثار علمی صرف نظر از قالب انتشار و نوع کاربر است. آلتمتـريكس بـه ارائـه جـايگزينی بـراي فعاليت هاي جاري بدون تكيه بر شمارش استنادها و ضريب تأثير مجلات می پردازد. همچنین از طريق معرفي رويكردهاي تكميلي و منابع داده جديد به تحليل كمـي ضریب تأثير مي پردازد. هدف آلتمتريكس به طور مشخص شبکه های اجتماعي می باشد و آن را در استخراج اطلاعـات بـراي تحليـل و بررسي پژوهش به كار مي برد.

رویکرد آلتمتریکس

فلسفه و رويكرد آلتمتريكس، گردآوري بيشترين داده در مـورد بيشـترين مقـالات آنلايـن، سـرعت و مقياس كار و تمركز بر منابع داده اي است كه توسط كاربران قابل ارزيابي باشد؛ به عنوان مثال، اگر بگوييم كه مقاله ای پنج بار توييت شده است، كاربر مي تواند پنج لينك مرتبط و نام هاي كاربري توييتر و برچسب زماني آن ها را مشاهده كند.

Altmetric.com پلتفرمی است که توجه و تعامل آنلاین پیرامون تحقیقات علمی را ردیابی و تجزیه و تحلیل می کند. این داده‌ها را از منابع مختلف مانند رسانه‌های اجتماعی، رسانه‌های خبری، اسناد خط‌مشی و موارد دیگر جمع‌آوری می‌کند تا بینش‌هایی درباره نحوه بحث و اشتراک‌گذاری تحقیقات ارائه دهد.

این پلت فرم به ویژه برای دانشگاهیان مفید است زیرا تأثیر کار آنها را فراتر از معیارهای استناد سنتی نشان می دهد. محققان می توانند ببینند که آیا کار آنها به صورت آنلاین مورد بحث قرار می گیرد، توسط سازمان های خبری انتخاب می شود یا در اسناد ثبت اختراع و سیاست ذکر شده است. در حالی که استنادهای سنتی ممکن است آهسته جمع شوند، آلتمتریکس یک نمای فوری از تأثیر یک مقاله تحقیقاتی ارائه می دهد. آلتمتریکس همچنین می تواند تأثیر و تعامل با عموم مردم و همچنین نشریات و سازمان های علمی را نشان دهد.

در عرصه رقابت ملی و بین­المللی برونداد­های پژوهشی علوم پزشکی کرمان به شکل مناسبی ارائه شود تا قبل از راه­اندازی ماحد کارگزاری دانش خود عضو هیأت علمی نسبت به معرفی پژوهش­های خود اقدام می­نمود. در سال 1403 با راه­اندازی واحد کارگزاران اطلاعاتی[1] در مدیریت اطلاع­رسانی با هدف پرکردن شکاف دانش بین بخش­های مختلف سازمان کارگزاران اطلاعاتی تصمیم بر آن شد که یکی از مسیرهای معرفی بروندادهای پژوهشی دانشگاه راه­اندازی واحد آلتمتریکس با هدف اصلی ایجاد و حفظ پیوندها بین محققان و مخاطبان از طریق ایفای نقش به عنوان یک کارگزار برای تسهیل، تشخیص، مشاوره و تفسیر و ترجمه دانش و یافته‌های تحقیق است یعنی افرادی که وظیفه آن‌ها انتقال دانش و ایجاد ارتباط بین محققان و مخاطبان مختلف آن‌هاست. همچنین ایجاد یک بسته آموزشی جهت ارتقاء مهارت¬های عمومی و تخصصی یک کارگزار جهت بهتر انجام شدن وظایف محوله می‌باشد. که با هدف افزایش اثربخشی بروندادهای پژوهشی دانشگاه هم به لحاظ معرفی به جامعه هدف و هم افزایش کمیت استنادات این پژوهش­ها راه­اندازی گردید.

مزایای این طرح را به طور جداگانه برای اعضای هیأت علمی و جایگاه دانشگاه :

الف. منافع مستقیم برای اعضای هیأت علمی

1. افزایش چشمگیر دیده‌شدن و قابلیت کشف :

   • مقالات در پلتفرم‌های آکادمیک مانند  ResearchGate ، Academia.edu  و شبکه‌های اجتماعی عمومی مانند X توییتر، LinkedIn، Facebook توسط جامعه وسیع‌تری از محققان بین‌المللی، صنعتگران، سیاستگذاران و حتی عموم مردم دیده می‌شود.

   • این امر شانس استناد به مقاله را به طور قابل توجهی افزایش می‌دهد.

2. تسریع در دریافت بازخورد و ایجاد همکاری‌های علمی:

   • اشتراک‌گذاری مقاله در شبکه‌های اجتماعی علمی، منجر به دریافت نظرات، سوالات و بازخوردهای فوری از سوی همتایان در سراسر جهان می‌شود.

   • این تعامل می‌تواند به شکل‌گیری همکاری‌های جدید پژوهشی بین‌المللی منجر شود.

3. افزایش شاخص‌های اثرگذاری فردی:

   • پژوهشگران علاوه بر تعداد استنادات می‌توانند با استناد به شاخص‌های آلتمتریکس مانند تعداد دانلود، ذخیره، در رسانه‌ها و...  اثربخشی کار خود را به صورت کمی نشان دهند. این موضوع به ویژه برای پژوهش‌های بین‌رشته‌ای و کاربردی که ممکن است استناد سنتی کمتری دریافت کنند، بسیار حیاتی است.

4. ایجاد برند شخصی علمی:

• اعضای هیأت علمی با فعالیت مستمر، خود را به عنوان چهره‌ای صاحب‌نظر و پیشرو در حوزه تخصصی‌شان معرفی می‌کنند.

• این امر منجر به دعوت برای سخنرانی در کنفرانس‌ها، همکاری در طرح‌های پژوهشی بزرگ و نهایتاً ارتقاء علمی می‌شود.

5. کمک به جذب دانشجویان مستعد:

   • دانشجویان تحصیلات تکمیلی (به ویژه در مقطع دکتری) علاقه‌مند به کار با اساتیدی هستند که پژوهش‌های آنان دیده می‌شود و در جامعه علمی فعال هستند. فعالیت آلتمتریکس، یک ابزار عالی برای جذب نیروهای مستعد است.

ب. منافع کلان برای جایگاه و برند دانشگاه

1. ارتقاء رتبه دانشگاه در نظام‌های رتبه‌بندی ملی و بین‌المللی:

   • بسیاری از نظام‌های رتبه‌بندی معتبر مانند تایمز[2] و کیو اس[3] به طور مستقیم یا غیرمستقیم از داده‌های آلتمتریکس برای سنجش "اثرگذاری اجتماعی" و "دیده‌شدن پژوهش" دانشگاه استفاده می‌کنند.

   • افزایش فعالیت‌های آلتمتریکس مستقیماً بر امتیاز دانشگاه در این بخش‌ها تأثیر می‌گذارد و رتبه آن را بالا می‌برد.

2. افزایش کمّی و کیفی استنادات:

   • مطالعات متعدد نشان داده‌اند که بین "تعداد توییت‌های یک مقاله" و "تعداد استنادات به آن مقاله" یک همبستگی مثبت و قوی وجود دارد. مقاله‌ای که بیشتر دیده شود، احتمال استناد بیشتری دارد.

   • افزایش میانگین استنادات دانشگاه، یکی از کلیدی‌ترین شاخص‌ها در تمام رتبه‌بندی‌ها است.

3. نمایش اثرگذاری اجتماعی و اقتصادی پژوهش‌ها:

   • آلتمتریکس تنها به جامعه آکادمیک محدود نمی‌شود. وقتی مقاله‌ای در رسانه‌های عمومی، گزارش‌های سیاستی یا توسط صنعت مورد اشاره قرار می‌گیرد، این امر اثرگذاری اجتماعی دانشگاه را نشان می‌دهد.

   • این موضوع برای جذب حمایت‌های مالی، عقد قرارداد با صنعت و کسب مشروعیت اجتماعی برای دانشگاه حیاتی است.

4. جذب دانشجویان بین‌المللی و اساتید برجسته:

   • دانشگاهی که پژوهش‌های آن در سطح جهانی دیده می‌شود و "سخن می‌گوید"، برای دانشجویان و پژوهشگران بین‌المللی جذاب‌تر است.

   • این امر به بین‌المللی‌سازی دانشگاه و افزایش کیفیت نیروی انسانی آن کمک شایانی می‌کند.

5. تفکیک رقابتی از سایر دانشگاه‌ها:

   • در فضای رقابتی کنونی، دانشگاه‌ها نیاز به یک "مزیت رقابتی" دارند. پیاده‌سازی موفقیت‌آمیز یک استراتژی آلتمتریکس، دانشگاه شما را به عنوان یک نهاد پیشرو، نوآور و مرتبط با جهان امروز معرفی می‌کند.